گزارش درس اخلاق استاد حجت‌الاسلام خوش‌بیان

توجه به محاسبه نفس در این ایام

حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَ زِنُوهَا قَبْلَ أَنْ تُوزَنُوا

خود را محاسبه کنید قبل از اینکه به حساب شما (در قیامت) برسند و وزن کنید خودتان را قبل اینکه وزنتان کنند. در قیامت نامه‌ی عمل انسان را به دستش می‌دهند و می‌گویند خودت بخوان. در طول سال، لااقل یک شب را برای محاسبه بگذاریم، اولا یادم بیاید یکسال گذشت، اگر در تقدیرات ما یک سال، هفتاد سال، هرچقدر باشد، یکسال گذشت! حال چقدر مانده مهم نیست! قبلی هارا چکار کردیم؟ هرز کردیم؟ و برای باقیمانده چکار خواهیم کرد؟

استفاده از فرصت‌ها

عمر بسیار سریع است، زمان بسیار محدود است، جوری نباشد که آدم ورشکسته شود در استفاده‌ی از عمرش، خداوند در آخرت حالِ انسانِ ورشکسته را بیان فرمودند، که چیزی بدست نیاورده و کسی به دادش نمی‌رسد.

شرایط قیامت از منظر قرآن

قیامت روز است، لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ، قیامت روز است اما چگونه روزی که إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ (هنگامی که آفتاب تابان تاریک شود. و در آن هنگام که ستارگان بی‌فروغ شوند)، همه بهم می‌ریزد پس روز روشنی نیست، نه خورشیدی هست و نه ستاره ای ( و به تبع خورشید، ماه هم نیست)، قیامت از هر شب تاریکی تاریک تر است!

اهمیت ماه رجب برای آخرت

روز رستاخيز سروشى از درون عرش ندا مى‌دهد رجبى‌ها كجايند؟ گروهى برمى‌خيزند كه چهره‌شان براى مردم محشر مى‌درخشد، بر سرشان تاج پادشاهى آكنده از مرواريد و ياقوت است.همراه هر يك از ايشان هزار فرشته از سوى راست و هزار فرشته از سوى چپ ايستاده‌اند و به او مى‌گويند اى بنده خدا!كرامت خداى بر تو گوارا باد!از عرش هم ندا مى‌آيد كه اى بندگان و كنيزكان من!سوگند به عزت و جلال خودم جايگاه شما را گرامى و عطاى شما را جزيل قرار مى‌دهم و غرفه‌هايى از بهشت به شما ارزانى مى‌دارم كه از زير آن جوى‌ها جارى است و جاودانه در آن خواهيد بود و پاداش عمل‌كنندگان چه نيكوست،شما براى من در ماهى روزۀ مستحبى گرفتيد كه حرمت آن ماه را بزرگ و حق آن را واجب كرده‌ام.اى فرشتگان من!اى بندگان و كنيزكان مرا به بهشت درآوريد.امام صادق اضافه فرموده است كه اين پاداش كسى است كه چيزى از ماه رجب را روزه بگيرد،هر چند يك روز از دهۀ اول يا دوم يا آخر آن باشد.

کسی که فوت می‌کند تا هشتاد ایستگاه نگهش می‌دارند و کار سختی است، در این شرایط داشتن یک همراه خوب که تا مقصد برساندش خیلی خوب است. یک آقایی از دنیا رفت، مرحوم آیت الله بهجت (ره) فرمود:خداوند یک فردی برایش قرار می‌دهد که راهنما و همراهش باشد.

این آقا(اهل رجب) به همراه ملائکه است و تا مقصد راهنمایی‌اش می‌کنند، مقصدی که جاودانه در آن خواهند ماند؛ چه خوب است پاداش عمل‌کنندگان!، در روایت حضرت فرمودند ولو یک روزِ ماه رجب را روزه بگیرد از هر قسمتی‌اش که باشد!

اینکه خداوند اصرار به نماز و روزه و استغفارِ در این ماه دارند، به جهت حفظ کرامت و حرمت این ماه است، علتِ بهای به اهل رجب اطاعت در روزه ( و حفظ حرمت) این ماه است. می‌توانیم بقیه عمرمان را برنامه ریزی کنیم [که از نعمت‌ها و رحمت های خداوند بیش از پیش استفاده کنیم].

امامت امام جواد

امام رضا علیه‌السلام بالغ بر چهل سال از سنشان گذشته بود و فرزند نداشتند، دشمنان خوشحال و دوستان ناراحت، کار به جایی رسید که بعد از میلاد آقا امام جواد علیه‌السلام در نسبت ایشان به امام رضا‌ علیه‌السلام شک کردند، حضرت فرمودند: چکار می‌خواهید بکنید؟ گفتند قَیّاف می‌آوریم، قَیّاف یعنی کسی که علم چهره شناسی و نسب شناسی از چهره دارد، به حضرت گفتند که در لباس باغبان و با ظاهر و ابزار آن باشند و پشت به جمع، قیاف آمد، گفتند برای این فرزند پدری در جمع می‌بینی؟ گفت فلانی عمویش است فلانی دایی اش و… و اگر می‌خواهی پدرش را بشناسی آن باغبان [است].

امام جواد علیه‌السلام اولین امامی هستند که قبل از سن بلوغ به امامت رسیدند. بعضی آشنایان حسادت داشتند و سعی داشتند ایشان را حذف کنند، گروهی قائل به اتمام امامت در امام ششم علیه‌السلام شدند که فطحیه مذهب بودند. خلفای عباسی نیز با اهل بیت علیهم ‌السلام مخالفت می‌کردند.

ارجاع به امام جواد علیه‌السلام در کودکی، اثبات امامت

امام رضا علیه‌السلام در ایران هستند، امام جواد علیه‌السلام سه یا چهار ساله بودند که حضرت به ایران آمدند و از فرزندشان جدا شدند. در همین زمان با امام جواد علیه‌السلام مکاتبه داشتند و به ایشان ارجاع می‌دادند.

محمد بن میمون می‌گوید: به همراه امام رضا علیه‌السلام در مکه بودم، به حضرت عرض کردم، می‌خواهم به مدینه بروم، نامه‌ای برای ابی جعفر بنگار تا با خودم ببرم، امام رضا علیه‌السلام تبسمی کرد و نامه‌ای نوشت، به مدینه رفتم در حالی‌که چشم‌هایم به دردی مبتلا بود، به درب خانه امام جواد علیه‌السلام رفتم، نامه را تحویل دادم، «موفق» غلام امام گفت: سر نامه را بگشا و در پیش روی امام قرار ده، این کار را کردم، آن‌گاه حضرت جواد علیه‌السلام فرمود:ای محمد وضعیت چشمت چگونه است؟، عرض کردم: یا بن رسول الله، همان‌گونه که مشاهده می‌فرمایید، بیمار است و نورش رفته است.

حضرت جواد علیه‌السلام دستش را دراز کرد، بر چشمم کشید، بیناییم چون سالمترین زمانش گشت. دست‌ها و پاهای حضرت را بوسیدم و در حالی بازگشتم که بینایی‌ام را بازیافته بودم و این در زمانی بود که سن حضرت کمتر از سه سال بود.

علم امام جواد علیه‌السلام

قضیه بعدی مربوط به محمد بن سهل بن قمی است، وی می‌گوید:

آن زمان که در مجاور مکه بودم، فرصتي دست داد که در مدينه خدمت امام جواد علیه‌السلام برسم. در طول راه با خودم فکر می‌کردم که از امام لباسي تقاضا کنم – براي تيمن و تبرک – وقت ملاقات به پايان رسيد و من رو و مجال آن را نيافتم که خواسته‏‌ام را مطرح کنم. فکر کردم تقاضايم را در نامه‏‌ای بنويسم و به امام تقديم کنم. نامه را نوشتم، اما براي دادن آن به امام ترديد کردم و همچنان خجالت کشيدم و با خود گفتم به مسجد مي‏روم و دو رکعت نماز مي‏خوانم و صد بار از خدا طلب خير و صلاح مي‏کنم اگر به قلبم الهام شد که نامه را بدهم، مي‏دهم و الا آن را پاره مي‏کنم. چنين کردم، اما همچنان دلم به دادن نامه گواهي نداد. از خواسته‌‏ام گذشتم، نامه را پاره کردم و رهسپار مکه شدم. هنوز فاصله چنداني از مدينه نگرفته بودم که ديدم کسي با بسته‌‏اي در دست در ميان کاروان دنبال من مي‏‌گردد. وقتي به من رسيد، بسته را به من داد و گفت: «اين لباس را امام جواد براي شما فرستاده است.»

تبرک در قرآن

در باب تبرک هم ما در مذهب و در تاریخ مویدات زیادی داریم، از جمله در قرآن، در قضیه حضرت یعقوب علیه‌السلام و تابوتی که مادر حضرت موسی علیه‌السلام درست کرده بودند. مگر یک پیراهن یا آرامشی که یک تابوت دارد جز از باب تبرک و تیمن و نسبت بوده؟! تابوت اینجا به معنی هر چیز صندوق مانندی است. نکته بعدی این است که حب شی یستلزم حب بملازمه، یعنی دوست داشتن کسی لازمه اش دوست داشتن ملازم اوست، دوست داشتن امام یعنی دوست داشتن فرزند و خانواده و خانه و… اش است.

از قضیه اخیر می‌فهمیم که [ائمه علیهم‌السلام] ما را می‌بینند و ضمیر ما را می‌بینند. امام مهدی علیه السّلام می‌فرماید : ما از همه خبرهاى شما آگاهيم و چيزى از خبرهاى شما از ما پنهان نيست .

به خودمان برسیم قبل از اینکه محاسبه شویم. همین یکی دوشب عکس یکی دو سال گذشته خودتان را با الانِ خودتان مقایسه کنید، چقدر تغییر کرده‌اید؟ به همین نسبت تمامِ قوای بدن فرسوده می‌شود؛ دراکه، چشم و گوش و… [بنابراين از فرصت های باقیمانده استفاده کنیم.]

منابع

  • پيامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم:حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا وَ زِنُوهَا قَبْلَ أَنْ تُوزَنُوا وَ تَجَهَّزُوا لِلْعَرْضِ اَلْأَكْبَرِ – بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام , جلد 67 , صفحه 73
  • اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَىٰ بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًا ( آیه 14 سوره اسراء) – (و به او می‌گوییم:) کتابت را بخوان، کافی است که امروز، خود حسابگر خویش باشی!
  • وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ (سوره عصر) سوگند به این زمان که آدمی در خسران است. مگر آنها که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و یکدیگر را به حق سفارش کردند و یکدیگر را به صبر سفارش کردند. (بدون عمل انسان در خسران است)
  • لَا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ (آیه 1 سوره قیامت) – سوگند به روز قیامت
  • إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ (تکویر 1-2) -هنگامی که آفتاب تابان تاریک شود. و در آن هنگام که ستارگان بی‌فروغ شوند
  • وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ فِي بُطْنَانِ اَلْعَرْشِ أَيْنَ اَلرَّجَبِيُّونَ فَيَقُومُ أُنَاسٌ يُضِيءُ وُجُوهُهُمْ لِأَهْلِ اَلْجَمْعِ عَلَى رُءُوسِهِمْ تِيجَانُ اَلْمَلِكِ مُكَلَّلَةً بِالدُّرِّ وَ اَلْيَاقُوتِ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ أَلْفُ مَلَكٍ عَنْ يَمِينِهِ وَ أَلْفُ مَلَكٍ عَنْ يَسَارِهِ يَقُولُونَ لَهُ هَنِيئاً لَكَ كَرَامَةُ اَللَّهِ يَا عَبْدَ اَللَّهِ فَيَأْتِي اَلنِّدَاءُ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ جَلَّ جَلاَلُهُ عِبَادِي وَ إِمَائِي وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي لَأُكْرِمَنَّ مَثْوَاكُمْ وَ لَأُجْزِلَنَّ عَطَايَاكُمْ وَ لَأُبَوِّئَنَّكُمْ مِنَ اَلْجَنَّةِ غُرَفاً تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا اَلْأَنْهٰارُ خٰالِدِينَ فِيهٰا وَ نِعْمَ أَجْرُ اَلْعٰامِلِينَ إِنَّكُمْ تَطَوَّعْتُمْ بِالصَّوْمِ لِي شَهْراً عَظَّمْتُ حُرْمَتَهُ وَ أَوْجَبْتُ حَقَّهُ مَلاَئِكَتِي أَدْخِلُوا عِبَادِي وَ إِمَائِي اَلْجَنَّةَ ثُمَّ قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ هَذَا لِمَنْ صَامَ شَيْئاً مِنْ رَجَبٍ وَ لَوْ يَوْماً وَاحِداً فِي أَوَّلِهِ أَوْ فِي وَسَطِهِ أَوْ فِي آخِرِهِ. -روضة الواعظین , جلد 2 , صفحه 401 / روز رستاخيز سروشى از درون عرش ندا مى‌دهد رجبى‌ها كجايند؟گروهى برمى‌خيزند كه چهره‌شان براى مردم محشر مى‌درخشد، بر سرشان تاج پادشاهى آكنده از مرواريد و ياقوت است.همراه هر يك از ايشان هزار فرشته از سوى راست و هزار فرشته از سوى چپ ايستاده‌اند و به او مى‌گويند اى بنده خدا!كرامت خداى بر تو گوارا باد!از عرش هم ندا مى‌آيد كه اى بندگان و كنيزكان من!سوگند به عزت و جلال خودم جايگاه شما را گرامى و عطاى شما را جزيل قرار مى‌دهم و غرفه‌هايى از بهشت به شما ارزانى مى‌دارم كه از زير آن جوى‌ها جارى است و جاودانه در آن خواهيد بود و پاداش عمل‌كنندگان چه نيكوست،شما براى من در ماهى روزۀ مستحبى گرفتيد كه حرمت آن ماه را بزرگ و حق آن را واجب كرده‌ام.اى فرشتگان من!اى بندگان و كنيزكان مرا به بهشت درآوريد.امام صادق اضافه فرموده است كه اين پاداش كسى است كه چيزى از ماه رجب را روزه بگيرد،هر چند يك روز از دهۀ اول يا دوم يا آخر آن باشد. – ترجمه مهدوی دامغانی ؛ ج 2 , ص 635
  • وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ (آیه 58 سوره عنکبوت) – و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادند، آنان را در غرفه‌هایی از بهشت جای می‌دهیم که نهرها در زیر آن جاری است؛ جاودانه در آن خواهند ماند؛ چه خوب است پاداش عمل‌کنندگان!
  • مسندالامام الجواد علیه‌السلام ص117، الخرائج والجرائح ج1 ص 372، موسوعة الامام الجواد(ع) ج1 ص235، اثبات الهداه ج3 338، بحارالانوار ج 50 ص 46، مدینة المعاجز ج 7 ص372، کشف الغمة ج2 ص365، حلیة الابرار ج4 ص540
  • بحارالانوار – جلد 50 – صفحه‏ي 44.
  • اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا وَأْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ يوسف – الآية 93 – این پیراهن مرا ببرید، و بر صورت پدرم بیندازید، بینا می‌شود! و همه نزدیکان خود را نزد من بیاورید!»
  • وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (آیه 248 سوره بقره) – پيغمبرشان گفت كه نشان پادشاهى او اين است كه تابوتى كه سكينه پروردگارتان و باقى ميراث خاندان موسى و خاندان هارون در آن است و فرشتگانش حمل مى‌كنند، نزد شما آيد. اگر مؤمن باشيد اين براى شما عبرتى است.
  • إنّا يُحيطُ عِلمُنا بأنبائِكُم و لايعَزُبُ عَنّا شَى ءٌ مِن أخبارِكُم ؛ بحار الأنوار ، ج ۵۳ ، ص ۱۷۵
نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن