رحلت حضرت محمد (ص)، شهادت امام حسن (ع) و امام رضا (ع)

به مناسبت رحلت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام‌ (صل الله علیه و آله و سلم)، شهادت امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) و امام رضا (علیه‌السلام)، مختصری از زندگی این بزرگواران منتشر می‌شود.

حضرت محمد (ص)؛ آخرین پیامبر

ایشان با نام محمد امین و لقب ابوالقاسم شناخته می‌شدند، درسال عام‌الفیل در شهر مکه متولد شدند، ایشان از دوران کودکی همواره به اخلاق نیکو معروف بودند و در سن چهل سالگی به پیامبری رسیدند.

حضرت در سال سیزدهم تبلیغ رسالت خود به مدینه مهاجرت کردند تا بتوانند با آزادی بیشتری به بیان مطالب، رشد پیروان و اعمال خویش برسند، در سال دهم هجری حضرت علی علیه‌السلام را در گسترده ترین حالت ممکن بعنوان جانشین خود به ولایت منصوب کردند و سه ماه بعد در ۲۸ صفر سال یازدهم هجری رحلت کردند.

اسوه صبر و تلاش

حضرت از کودکی یتیم بودند، در منطقه عقب افتاده و جاهل حجاز زندگی می‌کردند، با وجود محیط نامناسب و افکار پوچ، ایشان دارای اندیشه‌ای ناب و عملکردی سختکوشانه بودند، در چنین شرایطی هیچکس حاضر به تلاش اینگونه برای تغییر اوضاع نیست اما پیامبر اسلام (ص) تا چهل سالگی به خودسازی و تهذیب، اخلاق و رفتار خود می‌پرداختند تا اینکه بهترین زمان‌ برای آغاز رسالت سررسید.

حضرت محمد (ص) درطول حدود نه سال در بیش از ۲۵ جنگ شخصا حضور داشتند و با حضور، عمل، فکر و مدیریت بی‌نظیر خود توانستند حرکت الهی اسلامی را زنده کنند. در کمتر از یک دهه از یک گروه کوچیک در مکه به مدیریت حجاز رسیدند و در این دوران در کنار مبارزه با جمود فکری اعراب جاهلی و دعوت به هدایت دیگر حکومت‌ها، از تربیت مردم با عمل و گفتار و اندرز خود کوتاهی نمی‌کردند.

خوش اخلاق و ساده زیست

در زندگی، تواضع و اخلاق سرآمد مردم بودند و غذا خوردنشان و ظاهرشان ساده بود طوری که ممکن بود گمان شود غلام هستند.

پیامبر اکرم (صلّی‌ ‌الله‌ عليه‌ و آله و سلم): إنَّ العَبْدَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلْقِهِ دَرَجَةَ الصَّائِمِ القَائِم

همانا بنده با خوش‌اخلاقی به مقام روزه‌گیر شب‌زنده‌دار می‌رسد.

بحار الأنوار، ج 71، ص 373

حضرت در صبر‌ و اخلاق نیکو زبانزد بودند و آیات قرآنی در این رابطه وجود دارند از جمله شرح صدر و نرمی اخلاق، از حضرت محمد (ص) به عنوان رحمت برای اهل عالم یاد می‌شود که برگرفته از آیه قرآنی است.

دیدی فراتر از خود

افق دید حضرت نه رفاه شخصی که دوردست های رشد بشری بود، بخصوص با نگاهی به عملکرد ایشان، پاکدامنی، ساده زیستی، خوش اخلاقی، عدم تمایل به مادیات و شجاعت بی‌نظیر.

کتابی برای همه

قرآن بزرگترین و مهم‌ترین و معجزه اصلی پیامبر می‌باشد؛ که در آن از برخی احکام، عقاید، اعتقادات، کمی تاریخ و علوم مختلف آمده بحث شده. هدف قرآن هدایت بشریت و مایۀ رحمت بودن برای اهل عالم است؛ همچنان که برای جلوگیری از جعل سند و تغییر، از روش‌های گوناگونی نظیر رمزگذاری استفاده می‌شود، در قرآن نیز از نوعی اعجاز استفاده شده که برخلاف روش مرسوم، به وسیله خود کلمات و بدون نامفهوم شدن محتوا از تحریف شدن حفظ می‌شود.

دوران طلایی حکومت اسلامی

دوران حکومت پیامبر، دوران طلایی حکومت اسلامی دانسته می‌شود که با وجود مشغله زیاد پیامبر، ضعف های عصر ایشان و کمبود های انسانی، فرهنگی و منابع حجاز، همچنان نمود حکومت عادلانه اسلامی است.

رحلت؛ شهادت طبق روایتی

سرانجام در اثر حادثه نامعلومی رحلت کردند، گفته می‌شود که یک زن یهودی قاتل حضرت بوده. با وجود تاکیدات بسیار به فرامین حضرت گوش ندادند و نه فقط سپاه اسامه حرکت نکرد که جانشین حضرت نیز برای بیش از دو دهه از جانشینی منع شد.

زندگی حضرت، سرتاسر پر از عطر خدادوستی، اخلاص، تلاش خستگی ناپذیر و محبت نسبت به انسان‌ها است. درود خدا بر او و خاندان مطهرش.

زندگی حسن بن علی (علیه‌السلام)

امام حسن (علیه‌السلام) فرزند امام علی (علیه‌السلام)، دومین امام شیعیان و چهارمین خاندان پیامبر (ص) هستند. تولد حضرت در ۱۵ رمضان سال سوم قمری می‌باشد.

خانواده و اخلاق

حضرت کودکی خود را در دامان حضرت علی (علیه‌السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) سپری کردند و حضور پیامبر را هم در زندگی خود به چشم دیدند، در اخلاق و بخشش از بزرگان عصر خود بودند، بارها اموال خود را به تمامه یا بخش بزرگی از آن را برای خشنودی خداوند به فقرا می‌‌دادند، بارها پیاده به زیارت کعبه می‌رفتند و در کار و کوشش فعال بودند.

حضور در عرصه‌های دشوار

در دوران پدر خود همچون فرمانده‌ای شجاع و سربازی قدرتمند به یاری شتافتند، پس از شهادت پدرشان و به دلیل شرایط، از حکومت کناره‌گیری کردند و به بهبود فرهنگ و دین جامعه پرداختند. زمان امام حسن (ع)، زمان غصب حکومت توسط یک فاسق منافق بود که با ظاهرسازی و راهکار خود توانسته بود مردم را به خودشان مشغول کند و خود را فردی ادامه دهنده مسیر پیامبر و حداقل پیروی اسلام نشان دهد.

امام حسن مجتبی (علیه‌السلام): إنّ هذَا الْقُرْآنَ فيهِ مَصابيحُ النُّورِ وَشِفاءُ الصُّدُور

همانا در اين قرآن چراغ هاي هدايت به سوي نور و سعادت موجود است و اين قرآن شفاي دل ها و سينه ها است.

بحار ج۷۵ ص۱۱

صلح حسنی مقدمه قیام حسینی

در این شرایط امام حسن (ع) با هوشمندی خود زمینه نهضت عاشورا و زمینه آزادی فکری مسلمانان را فراهم کردند. به عبارتی اگر صلح امام نبود عاشورا نبود و مکتب جعفری هم نبود.

شهادت امام حسن (علیه‌السلام)

در نهایت حضرت با توطئه دشمنان در ۲۸ صفر ۵۰ قمری مسموم شدند. زندگی حضرت سرشار از شجاعت و تدبیر باهم بود، ایشان به خوبی و با هوشمندی بی‌نظیر با خطر نفاق حاکمان اسلامی مقابله کردند و با روشنگری و عمل مناسب زمینه را برای بیداری اجتماعی سیاسی مردم مهیا کردند.

زندگی علی بن موسی (علیه‌السلام)

علی بن موسی، ملقب به رضا، هشتمین امام شیعیان می‌باشند. حضرت رضا (ع) در دوران شناخت اهل بیت به عنوان منبع علوم دینی و مظهر تدین و پاکی به امامت رسیدند، با توجه به قدرت گسترده ائمه (ع)، خلیفه عباسی مأمون سعی کرد با تبعید امام (ع) به پایتخت خود (توس) به اهداف خود برسد، از‌ جمله این اهداف از این قرار بود:

۱. جذب امام (ع) بعنوان یک فرد حکومتی برای حفظ ثبات و جلب حمایت مردمی

مأمون سعی داشت با شیطنت، حضرت را وارد حکومت کرده و به این وسیله هم قیام شیعیان را متوقف کند، و هم به خود و اعمالش مهر تایید اهل بیت (ع) را بزند. او در این زمینه با دعوت از امام رضا (ع) مؤکدا از ایشان خواست که مدینه را رها کنند و به پایتخت بیایند.

امام (ع) در مقابل ضمن رد پی‌درپی درخواست‌های مأمون سرانجام با تهدید او به توس رفتند؛ با توجه به نبردن خانواده و همچنین مسیر حرکت حضرت که از گذرگاه سخت‌تر و با شیعیان کمتر بوده، می‌توان دریافت که حضرت تبعید شدند و این حرکت از روی میل و رغبت نبوده.

از طرفی امام (ع) با رد خلافت و در نهایت قبول ولایتعهدی آنهم با اجبار و اصرار مأمون، راضی شدند ولایتعهدی را بپذیرند مشروط بر عدم هرگونه دخالت در امور حکومتی به این وسیله نقشه مأمون شکست خورد.

۲. تحت نظر داشت خاندان امامت (ع) و جلب اعتماد شیعیان

با توجه به اینکه در ابتدا قرار بود عباسیان حکومت را به فردی از اهل بیت (ع) یا مورد تایید ایشان بدهند، خیلی زود فریب آنان آشکار شد و پس از کشته شدن مسلم خراسانی و دیگر رهبران قیام علیه بنی امیه، و استقرار خلفای بنی عباس، مأمون برای استحکام بخشیدن به حکومت خود، سعی کرد امام (ع) را تحت نظارت بهتر و مستقیم خود داشته باشد و از طرفی تا حد ممکن رابطه حضرت را با مردم و شیعیان قطع کند؛ به همسری دادن ام فضل هم ظاهرا از همین جهت است.

مأمون سعی داشت با شیطنت خود اعتماد سران شیعه را جلب کند و چنین وانمود کند که رابطه خوبی با امامت دارد و حتی در این راه دختر خود را به همسری امام درآورد؛ اما امام (ع) با هوشمندی تمام، ضمن تذکر به شیعیان، مبنی بر اینکه ولایت یک امر ظاهری است و دلخوش نباشند، از ام فضل هرگز دارای فرزند نشدند تا نقشه دیگر مأمون نیز با شکست مواجه شود.

۳. گسترش جریان‌های فکری خارجی برای تضعیف جایگاه خاندان امامت

علم و اخلاق بی‌نظیر خاندان امامت مورد اعتراف مأمون بود، با این حال در زمان او مناظرات فراوانی شکل گرفت و کتب بسیاری از یونان و اروپا و… ترجمه شد و در بین مردم منتشر گردید، مأمون سعی داشت با ورود دانش‌های خارجی جایگاه علم ائمه (ع) را پایین بیاورد، اما در هیچ یک از مناظرات نتوانست به هدف خود برسد بلکه نتیجه عکس داد، از طرفی با پاسخگویی دقیق و جامع حضرت (ع) و توضیح مسائل متنوع، مکتب اهل بیت (ع) همچنان قدرتمند و بدون نقص رشد می‌کرد.

سیره‌ عملی

امام رضا (ع) به نماز اول وقت و عبادات شبانه اهمیت بسیاری می‌دادند، تا جایی که مجلس مناظره را برای انجام فریضه نماز تعطیل می‌کردند. با وجود منصب ولایتعهدی اما همچنان با مردم عادی و فقیر همنشینی داشتند و ابایی از کمک به مردم نداشتند. همچنین در ایام فراغت با اهل خانه و خانواده گفتگو می‌کردند و به ارتباط با خویشاوندان اهمیت می‌دادند.

امام رضا (علیه‌السلام): لا تَدْعُوا الْعَمَلَ الصّالِحَ وَ الاِْجْتِهادَ فِى الْعِبادَةِ إِتِّکالاً عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّد(علیهم السلام) وَ لا تَدْعُوا حُبَّ آلِ مُحَمَّد(علیهم السلام)لاَِمْرِهِمْ إِتِّکالاً عَلَى الْعِبادَةِ فَإِنَّهُ لا یُقْبَلُ أَحَدُهُما دُونَ الاْخَرِ

مبادا اعمال نیک را به اتّکاى دوستى آل محمّد(علیهم السلام) رها کنید، و مبادا دوستى آل محمّد(علیهم السلام) را به اتّکاى اعمال صالح از دست بدهید، زیرا هیچ کدام از این دو، به تنهایى پذیرفته نمی‌شود.

بحار الأنوار، ج۷۵، ص۳۴۸

بیان امامت و وجوب اطاعت

با توجه به نبود معرفت کافی در دوران قبل و همچنین شرایط، ائمه (ع) معمولا درباره امامت خویش تقیه می‌کردند و صریحا به امامت و لزوم اطاعت تاکید نداشتند، با این حال در زمان امام رضا (ع) حضرت صریحا خود را دارای منصب امامت معرفی می‌کردند و بعد از توحید، معاد و نبوت به امامت اجداد خود و خودشان اشاره می‌کردند و از شرایط امامت، لزوم اطاعت و داشتن مقام ولایت امور مسلمین را گوشزد می‌کردند.

شهادت امام رضا (ع) با زهر

پس از شکست‌های متعدد مأمون، و ترسی که از گسترش قدرت امام (ع) داشت سرانجام حضرت را مسموم کرد. درباره تاریخ دقیق شهادت امام رضا (ع) اختلاف است، در حدود ۵۰ سالگی به شهادت رسیدند.

زیارت حضرت از اعمال شیعیان است، با این حال علمای اهل سنت از گذشته نسبت به زیارت، توسل، محبت و ارادت به امام رضا (ع) توجه بسیاری داشته‌اند.

به علت دوری امام (ع) از خانواده، اقوام، و وطن خویش، ایشان را امام غریب می‌نامند، با این وجود هرساله میلیون‌ها زائر و محب حضرت، به زیارت حرم حضرت علی بن موسی الرضا (ع) مشرف می‌شوند.

نمایش بیشتر
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن